Tülin Şen ALTINLI'yı vefatının 5. yılında, sevgi, özlem ve rahmetle anıyoruz. (20/02/2020 20:46) | Şiir Zamanı her zaman her yerde sağlık, mutluluk, esenlikler diler. (09/02/2020 10:45)


Duyuru

Tülin Şen Altınlı güzel yürekli meleğimiz unutmadık unutturmayacağız  [Devamı]

Ursula K. Le Guin şiirleri ;'' Tanrı Kuşlarıyla Buluşmak''  [Devamı]

Memleket Hikayeleri'nin 100.yıl Özel baskısı [Devamı]

''Gözlerim sığmıyor Yüzüme'' Yeni baskısıyla [Devamı]

YaŞar Nabi Nayır [Devamı]

James Bond Romanlarında Türkiye ve Türkler: James Bond;Eric Ambler ve MUSTAFA KEMAL [Devamı]

GEÇMİŞTEN ESİNTİLER :ALPAY [Devamı]

Hoşgeldiniz

Özlü Sözler

    Allah’ın sırrı sensin, kalbine yolculuk et.
    Şemsi Tebrizi

Çevrimiçi Üyeler

Yakın zamanda sitemizde 34 üye çevrimiçi oldu.
Üyeleri görebilmek için, üye girişi yapmanız gerekmektedir.

James Bond Romanlarında Türkiye ve Türkler:

James Bond;Eric Ambler ve MUSTAFA KEMAL



James Bond, Rusya’dan Sevgilerle’nin “BEA Sizi İstanbul’a Götürür” başlıklı on üçüncü bölümünde, British European Airways’in Londra-Roma-Atina-İstanbul seferi yapan 10:30 uçağıyla yola çıkar. Bond, uçakta okumak üzere yanına ünlü İngiliz casus ve polisiye roman yazarı Eric Ambler’ın, İstanbul, Atina, Sofya ve Paris gibi şehirlerde geçen Dimitrius’un Maskesi kitabını almıştır:

Bond] yerde yanında duran lüks ince evrak çantasına uzandı, “The Mask of Dimitrios” adlı kitabı alarak, boyuna göre son derece ağır olan çantayı yanındaki koltuğa bıraktı.

Fleming, Eylül 1955’te London Sunday Times muhabiri olarak İstanbul’da düzenlenen Interpol Konferansı’na giderken, yedi buçuk saatlik uçak yolculuğu boyunca Dimitrius’un Maskesi’ni gerçekten okumuştu. Rusya’dan Sevgilerle romanında ise kitabın sadece adını anar geçer, içeriği hakkında tek kelime etmez. Dimitrus rasgele seçilmiş bir casus romanı değildir. Türkiye, daha doğrusu İstanbul, Rusya’dan Sevgilerle’de olduğu gibi, 1939 tarihli Dimitrius’un Maskesi’nde de önemli bir anlatı mekânı veya “istasyon”.

Kitabın protagonisti polisiye roman yazarı Charles Latimer, biraz hava değişimi biraz da yeni romanları için heyecan verici fikirler ve konular keşfetmek üzere İstanbul’a gelir. Latimer burada, Madam Chevez denen, Arjantinli bir et tüccarıyla izdivaç yapmış zengin bir Türk kadının yalısında, Türk Gizli Polis Teşkilatı şefi “Albay Haki” (Hakkı) ile tanışır. Albay Hakkı, Gazi’nin (Atatürk) 1919’da Anadolu’ya gönderdiği adamlardan biridir. Ellili yaşlarında, kır saçlı, boylu poslu karizmatik bir adamdır Albay Hakkı. İngiliz ve Amerikan polisiye romanlarından oluşan zengin bir koleksiyonu vardır. Hatta Latimer’in de “Kanlı Kürek” kitabını okumuş fakat kitabın adı ve konusu arasındaki bağlantıyı pek anlayamamıştır. Ayrıca Hakkı, yeni çıkan polisiyeleri Fransa’dan getirttiğini söyler ama Fransız kültürünü “roman policier” (polisiye roman) yazmaya uygun bulmaz…

Laf lafı açar ve Albay Hakkı, Latimer’e Dimitrius Dosyası’ndan bahseder. Dimitrius Makropulos, 1922 yılında, Türk orduları İzmir’e girdiğinde, mevcut karışıklıktan faydalanarak “Şalom” adında varlıklı bir Yahudi’yi soyar ve öldürür. Dimitrius bu soygun ve cinayeti, İlyas adlı siyahi bir gencin yardımıyla gerçekleştirmiştir. Olayın ardından Dimitrius, İzmir’den kaçan Yunanlıların arasına karışır ve ortadan kaybolur. Suç İlyas’ın üstüne kalır ve aslında Dimitrius tarafından tuzağına düşürülen genç adam idam edilir. Fakat asıl bomba sonra gelir: Hakkı, Dimitrius’un adının 1924 yılında Mustafa Kemal’e karşı düzenlenmek istenen bir suikast planına da karıştığını söyler:

1924’te Gazi’ye karşı hazırlanan bir suikast meydana çıkarıldı. Aynı yıl Hilafet kaldırılmıştı. Suikast tertibi, softaların başı altından çıkıyor gibiydi. Gerçekte durum farklıydı. Dost bir hükümetin ileri gelenlerinden bir ikisinin adamı işe karışmıştı. Gazi’yi ortadan kaldırmakta çıkarı olan kişiler. Suikast olayı vaktinde haber alındı… Yalnız şu noktayı belirtmek isterim: Suikastçılardan biri kaçmıştı. Bunun da adı Dimitrius’tu.

Gelelim tarihsel gerçeklere: Albay Hakkı’nın belirttiği gibi, henüz bir yaşındaki Türkiye Cumhuriyeti Devleti, 3 Mart 1924 yılında çıkartılan yasayla Hilafet’i kaldırmıştı. Aynı yıl, Mustafa Kemal Paşa’ya karşı bir suikast girişiminin ortaya çıkartıldığı da doğruydu. Ali Dikici’nin Polis Arşiv Belgelerine Göre Atatürk’e Ve Diğer Devlet Adamlarına Yönelik Suikast Girişimleri adlı makalesinden aktarıyorum:

1924 yılında Yunanistan’daki Ermeni komitacıları tarafından Mustafa Kemal Paşa’ya karşı gerçekleştirilmek istenen bir başka suikast teşebbüsü meydana çıkarıldı. Daha çok “Manok Manukyan Çetesi” diye bilinen ve üç kişiden meydana gelen bu çete, Mustafa Kemal Paşa’yı öldürmek maksadıyla Anadolu’ya geçmiştir. Ermeni komitacıları dikkat çekmemek için çeteyi ikiye bölerek Manok Manukyan ismindeki komitacıyı Selanik yoluyla Trakya’dan, diğer iki komitacıyı da Suriye üzerinden İskenderun’a oradan da Adana’ya gönderip, Ankara’da buluşturmak suretiyle eylemi gerçekleştirmeyi planlamışlardı.

Sonuç: Girişim başarısız olmuş, çete lideri Manukyan Eskişehir’de yakalanmış, yapılan sorgu neticesinde Eskişehir ve Edirne’de tutuklamalar gerçekleşmiş, beş çete üyesi ise kaçmayı başarmıştı. Ambler bu Edirne detayını da romanda kullanmış görünüyor:

Türk polisi Makropulos’u başka bir sebepten daha arıyor: Edirne’de Gazi’ye suikast teşebbüsü.

Yunanistan bağlantılı Manukyan Çetesi’nde Dimitrius adında bir suikastçı var mıydı bilmiyoruz. Fakat görüldüğü üzere Ambler da, kahramanı Latimer gibi romanlarını gerçek hayat hikâyelerine dayandırıyor.

İstanbul ve Albay Hakkı, Ambler’ın, Dimitrius’un bir varyasyonu olarak da değerlendirebileceğimiz 1940 tarihli Korkuya Yolculuk (Journey Into Fear) romanında da karşımıza çıkar. Burada yazar Charles Latimer’in yerini bir İngiliz silah şirketinin temsilcisi Graham karakteri alır. Korkuya Yolculuk, 1943 yılında Amerikalı oyuncu ve yönetmen Orson Welles ve Norman Foster tarafından beyaz perdeye aktarıldı, Albay Hakkı’yı Welles canlandırdı. Welles’in yorumladığı Albay Hakkı karakterinin Mustafa Kemal ile fiziksel benzerlikler taşıdığı ortada. Tabii Welles otuzların sonunda Türk polis şeflerinin kalpakla dolaşmadığını hesaba katmamış.

Fleming’in Rusya’dan Sevgilerle’deki ırkçı, Oryantalist dil ve üslubuna karşın Ambler’ın, her iki romanda da dengeli hatta Türkofil diyebileceğimiz bir yaklaşım sergilediğini belirterek bu faslı kapatalım.

KAYNAKLAR:

  1. Fleming, Ian (1965). Rusya’dan Sevgilerle. (Nuşin Ağaoğlu, Çev.). İstanbul: Başak Yayınevi.
  2. Ambler, Eric (Tarih belirtilmemiş) Dimitrius’un Maskesi. (Ayten Oray, Çev.). İstanbul: Altın Kitaplar.
  3. Ambler, Eric (1999) Korkuya Yolculuk. (Dilek Şendil, Çev.) İstanbul: Can Yayınları.


2020-01-05 / 2020-03-25

Radyo


Siz de Dinleyin:

Son Yorumlar

Şükran Gülcenaz Aydoğan
KAŞ TASARIM MERKEZİ
taklitçilik cehaletin getirdiği bir eylem.İns...
(Şükran Gülcenaz Aydoğan tarafından)
Devamı
Şükran Gülcenaz Aydoğan
Ruhani
farklı bir şiir ve hoşuma gitti yüreğiniz ka...
(Şükran Gülcenaz Aydoğan tarafından)
Devamı
Orhan Tiryakioğlu
Elabella
Çok teşekkürler yorumlarınıza değerli şair ...
(Orhan Tiryakioğlu tarafından)
Devamı
Hasan  Büyükkara
Elabella
Karmaşık ahenk...
(Hasan Büyükkara tarafından)
Devamı
Tayyibe Atay
Elabella
yarın olmasa bugün daha çok seveceğim seni!...
(Tayyibe Atay tarafından)
Devamı
Tayyibe Atay
Dedim
:) teşekkürler, içi dışı sevgi dolu, yase...
(Tayyibe Atay tarafından)
Devamı
Tayyibe Atay
Matruşkayım//
Ne kadar çok çeşit insan var dünyada...akıll...
(Tayyibe Atay tarafından)
Devamı
Tayyibe Atay
Matruşkayım//
Teşekkür ederim, sevgili efe... öylesine bir...
(Tayyibe Atay tarafından)
Devamı
Orhan Tiryakioğlu
Bir gün de olsa..
Romantik bir Çamlıca hesaplaşması, muhasebat, ...
(Orhan Tiryakioğlu tarafından)
Devamı
Orhan Tiryakioğlu
Matruşkayım//
Her bebeğin içinden bir başkası daha doğar, b...
(Orhan Tiryakioğlu tarafından)
Devamı
Orhan Tiryakioğlu
KALAN BENİMM
Harika bir kurguya, akıp gitmiş şiir. selamla.&...
(Orhan Tiryakioğlu tarafından)
Devamı
Ahmet  Zeytinci
Dil oyunları
dil canlı bir organizma. bir çok kelime kabul ...
(Ahmet Zeytinci tarafından)
Devamı
Ramazan Efe
Matruşkayım//
...
(Ramazan Efe tarafından)
Devamı
Ramazan Efe
ŞİİRLER KALSIN
Şiirsellik ve şiir içiçe sarmalanmış ...
(Ramazan Efe tarafından)
Devamı
Ramazan Efe
Matruşkayım//
Öyle ayrımındasınız ki simgelerle imgeler şi...
(Ramazan Efe tarafından)
Devamı
Neşe Kızılyar
ŞİİRLER KALSIN
...
(Neşe Kızılyar tarafından)
Devamı
Yasemin Demir
Dil oyunları
güne yakışan bir çalışmaydı bir hafta bo...
(Yasemin Demir tarafından)
Devamı
Yasemin Demir
ELLERİMİ BIRAKMA!
güne yakışan bir çalışmaydı bir hafta bo...
(Yasemin Demir tarafından)
Devamı
Yasemin Demir
* Usta * * Usta *
güne yakışan bir çalışmaydı bir hafta bo...
(Yasemin Demir tarafından)
Devamı
Yasemin Demir
Dedim
güne yakışan bir çalışmaydı bir hafta bo...
(Yasemin Demir tarafından)
Devamı

Linkler